Geitenkaas
Geitenkaas in zes soorten, van verse chèvre tot jonge en belegen Hollandse geitenkaas: hoe ze smaken, waarvoor je ze gebruikt en welke je kiest.

Geitenkaas heeft een lange geschiedenis in mediterrane en Midden-Oosterse culturen, waar geiten al duizenden jaren voor melk worden gehouden. In Europa is de Loire-vallei in Frankrijk het historisch hart van de geitenkaasproductie, met klassiekers als Crottin de Chavignol, Valençay en Selles-sur-Cher. Maar ook in Nederland, Spanje en Italië wordt uitstekende geitenkaas gemaakt. De term “geitenkaas” omvat een breed spectrum van producten, van verse smeerkaas tot harde, lang gerijpte wielen. In het Duits heet geitenkaas Ziegenkäse, in het Frans fromage de chèvre of kortweg chèvre.
Waarom geitenmelk anders smaakt
Geitenmelk bevat kortere vetzuurketens dan koemelk, met name caprinezuur en capronzuur, die verantwoordelijk zijn voor de karakteristieke friszure en licht aardse smaak. De namen komen van het Latijnse capra, geit. De kaas is van nature wit omdat geiten het bètacaroteen uit hun voer vrijwel helemaal omzetten in vitamine A, terwijl koeien een deel ervan doorgeven aan de melk. Dat bètacaroteen geeft koemelkkaas zijn gele kleur.
Verse versus gerijpte geitenkaas
Verse chèvre, de smeerbare rolletjes die in vrijwel elke supermarkt te vinden zijn, is de meest gebruikte variant. De smaak is mild, fris en licht zuur, ideaal als basis voor gerechten. Naarmate geitenkaas rijpt, concentreert de smaak zich en ontwikkelt het aardsere, scherpere en complexere tonen. Een volledig gerijpte Crottin de Chavignol is een totaal ander product dan verse chèvre.
Soorten geitenkaas
Onder de naam geitenkaas vind je in de winkel heel verschillende kazen. Dit zijn de soorten die je het vaakst tegenkomt, met waar je ze het best voor gebruikt.
Verse geitenkaas
Zachte, ongerijpte geitenkaas uit een bakje of als losse klont. Hij is wit, vochtig en mild zuur, en laat zich makkelijk verkruimelen of smeren. Gebruik hem waar je romigheid en frisheid zoekt: op brood, door een salade of in eiergerechten. Probeer hem in een omelet met geitenkaas en verse kruiden, waar hij net warm wordt zonder uit te lopen.
Rolletjes geitenkaas
De bekende rol of bûche, vaak met een dun wit korstje. Vanbinnen is hij zacht en romig, naar de korst toe iets steviger en voller van smaak. Snijd hem in plakken voor op toast of onder de grill, of schep een klodder op een warme soep zoals pompoensoep met geitenkaas. Neem de zachte rol, niet een droge belegen kaas.
Chèvre met natuurkorst
Kleine Franse geitenkazen met een natuurkorst, soms met witte schimmel of houtskoolas, zoals Crottin de Chavignol, Valençay en Selles-sur-Cher. Hoe langer ze rijpen, hoe droger en aardser ze worden. Ze passen het best op de kaasplank, op kamertemperatuur en met een droge witte wijn. Een jonge crottin is ook lekker kort gegrild op een salade.
Geitenbrie
Een witschimmelkaas van geitenmelk, gemaakt zoals brie. De korst is wit en zacht, het binnenste romig en mild, met een frissere toon dan koemelkbrie. Serveer hem op de kaasplank of warm uit de oven met honing en noten. Wie brie lekker vindt maar iets lichters zoekt, kan deze kiezen.
Jonge geitenkaas
Een halfharde Nederlandse kaas van geitenmelk die een paar weken rijpt. Hij is wit, soepel en mild, met maar een zachte geitensmaak. Gebruik hem op brood, in een tosti of over een ovenschotel, want hij smelt goed. Een goede eerste geitenkaas voor wie verse chèvre te uitgesproken vindt.
Belegen geitenkaas
Dezelfde Nederlandse kaas, maar maanden langer gerijpt. Vaster, voller en duidelijker geitig, en makkelijk in blokjes te snijden. Het is de veelzijdigste: lekker op brood, bij de borrel, op een kaasplank of geraspt over pasta en ovenschotels. Kies hem als je een snijbare geitenkaas met meer smaak wilt.
Welke geitenkaas is de beste?
Er is geen geitenkaas die altijd de beste is. Welke je kiest, hangt af van wat je ermee wilt doen. Kies dus eerst op gebruik, en pas daarna op merk of herkomst.
Om te smeren. Voor op brood, toast of crackers wil je een verse, zachte geitenkaas: een rolletje verse chèvre of een bakje geitensmeerkaas. Die is mild en romig en blijft smeuïg, ook uit de koelkast. Laat de kaas een kwartier op temperatuur komen, dan smeert hij makkelijker en proef je meer.
Voor in de salade. Verse geitenkaas verkruimelt mooi over een salade met bietjes, peer of walnoten. Wil je plakjes die heel blijven, neem dan een stevigere rol met een korstje, zoals een bûche. Die laat zich in schijven snijden zonder uit elkaar te vallen. Ook feta werkt in een salade. Echte feta is vooral schapenmelk, met hoogstens 30 procent geitenmelk, en smaakt daardoor zouter en minder geitig.
Voor de oven. Een rol met korst houdt zijn vorm beter in de oven dan verse kaas zonder korst. Plakjes van zo’n rol op een toastje of onder de grill worden aan de buitenkant goudbruin en blijven vanbinnen zacht. Verse kaas zonder korst smelt sneller uit en kun je beter door een saus, pasta of ovenschotel roeren. Jonge Nederlandse geitenkaas smelt op een tosti of in een ovenschotel zoals jonge goudse kaas.
Voor de kaasplank. Op een kaasplank kies je liever een gerijpte geitenkaas met karakter: een Franse kaas met natuurkorst, zoals een Crottin de Chavignol of een Valençay (de afgeknotte piramide met een laagje houtskoolas), of een belegen of oude Nederlandse geitenkaas. Eén geitenkaas naast een harde koemelkkaas, een zachte witschimmelkaas en een blauwe kaas geeft al een gevarieerde plank. Meer daarover in de gids kaasplank samenstellen.
Let bij het kopen vooral op versheid. Verse geitenkaas hoort fris en licht zuur te ruiken. Ruikt hij sterk naar ammoniak of is hij aan de randen geel en uitgedroogd, dan is hij over zijn beste moment heen.
Nederlandse geitenkaas
De geitenkaas die je in Nederland het vaakst ziet, naast de verse rolletjes, lijkt helemaal niet op Franse chèvre. Het is een halfharde tot harde kaas, gemaakt zoals goudse kaas, maar dan van geitenmelk. Je koopt hem als stuk van een wiel, net als koemelkkaas, en ook de benamingen zijn hetzelfde: jong, belegen en oud. Hoe langer de kaas rijpt, hoe steviger hij wordt en hoe sterker de smaak.
Op het etiket heet deze kaas vaak Hollandse geitenkaas. Daarmee wordt een geitenkaas bedoeld die gemaakt is zoals goudse kaas: geperste wrongel, gepekeld en gerijpt in een wiel. Jong en belegen zijn de varianten die je het meest ziet, in plakken, als stuk of geraspt. Verschillende kaasmakers en zuivelbedrijven maken zo’n geitenkaas. Vergelijk bij het kopen vooral de rijpingsduur op het etiket, want die bepaalt de smaak meer dan de naam.
Jonge en belegen geitenkaas staan hierboven bij de soorten geitenkaas. Oude geitenkaas is hard en brokkelig, soms met kleine kristallen, en heeft een pittige, licht nootachtige smaak. Hij hoort op de kaasplank of bij de borrel.
Het grootste verschil met Franse chèvre zit in de maakwijze. Voor verse Franse geitenkaas laat men de melk langzaam en vooral door melkzuur stremmen, waarna de wrongel voorzichtig in kleine vormpjes wordt geschept en uitlekt. Daardoor blijft de kaas vochtig, zacht en fris zuur. Bij Nederlandse geitenkaas wordt de wrongel net als bij gouda geperst, gepekeld en weken tot maanden gerijpt. Het resultaat is een stevige, snijbare kaas met een mildere, rondere smaak. Franse geitenkazen zijn vaak klein en hebben een natuurkorst, soms met witte schimmel of as. Nederlandse geitenkaas heeft meestal een gladde korst met een coating, zoals goudse kaas.
Geitenkaas van een merk uit de supermarkt, zoals Beemster
Veel mensen zoeken geitenkaas op de naam van een bekend Nederlands kaasmerk, zoals Beemster. In de supermarkt liggen naast de huismerken ook geitenkazen van zulke merken, meestal in plakken, als stuk of geraspt. Wij vergelijken hier geen merken, want voor de keuze maakt het etiket meer uit dan de naam erop. De aanwijzingen hieronder gelden voor elke verpakking.
Kijk op het etiket eerst naar de rijpingsterm, die meestal op de voorkant naast het woord geitenkaas staat. Naast jong, belegen en oud kom je tussenstappen tegen, zoals jong belegen en extra belegen; die zitten in smaak en stevigheid tussen de hoofdtypes in. Een getal als 48+ of 30+ gaat over het vetgehalte in de droge stof en zegt niets over de leeftijd van de kaas. Staat er geen rijpingsterm op, lees dan de omschrijving op de achterkant of voel door de verpakking heen hoe stevig de kaas is.
Jong. Een soepele, gladde kaas die meegeeft als je erop drukt. Kies jong als de kaas moet smelten of als de geitensmaak mild moet blijven, bijvoorbeeld in een wrap of op een broodje voor wie nog aan geitenkaas moet wennen.
Belegen. Vaster aan de snijkant, en hij laat zich in nette blokjes snijden zonder te plakken. Neem belegen als de kaas koud op tafel komt en zijn vorm moet houden, zoals in blokjes door een salade of op een plank bij de borrel.
Oud. Droog en brokkelig, zodat een plak breekt in plaats van buigt. Gebruik oud in kleine hoeveelheden: fijn geraspt over soep of pasta, of in brokjes bij een glas wijn. Een beetje geeft al veel smaak.
Zoek je naast geitenkaas andere Nederlandse kazen, kijk dan in het overzicht van alle kaassoorten.
Geitensmeerkaas en geitenroomkaas
Geitensmeerkaas en geitenroomkaas zijn verse, ongerijpte kazen van geitenmelk die zo zacht zijn dat je ze uit een bakje smeert. Ze horen in dezelfde familie als roomkaas van koemelk: verse kaas die na het stremmen en uitlekken niet rijpt, vaak met room erbij voor een gladde, romige structuur. De smaak is meestal milder dan die van een rolletje chèvre.
Je vindt ze naturel en met smaakmakers, zoals honing, tuinkruiden, knoflook of peper. Ze zijn handig op brood, crackers en wraps, als dip bij rauwkost, of als vulling voor gegrilde paprika of champignons. In de keuken kun je ze gebruiken waar je anders roomkaas of mascarpone zou nemen, bijvoorbeeld in een romige pastasaus of een hartige taart. Om in plakken te bakken is smeerkaas te zacht: daarvoor is een rol met korst steviger.
Omdat het verse kaas is, blijft een geopend bakje maar kort goed. Houd je aan de datum en de bewaaraanwijzing op de verpakking en bewaar het afgesloten in de koelkast. Meer over het bewaren van verse en harde kaas staat in de gids kaas bewaren.
Geitenkaas en lactose of koemelkallergie
Geitenkaas wordt soms aangeraden als alternatief voor koemelkkaas, maar dat klopt maar voor een deel. Geitenmelk bevat ook lactose, ongeveer evenveel als koemelk, dus verse geitenkaas en geitensmeerkaas zijn niet lactosevrij. Harde, gerijpte kaas bevat bijna geen lactose meer, en dat geldt voor belegen en oude geitenkaas net zo goed als voor gerijpte koemelkkaas. Bij een koemelkallergie is geitenkaas geen veilig alternatief: de eiwitten in geitenmelk lijken zo sterk op die in koemelk dat de meeste mensen met een koemelkallergie er ook op reageren. Twijfel je, overleg dan met een huisarts of diëtist.
In de keuken
Verse geitenkaas is een veelzijdig ingrediënt. Op warme toast met honing en tijm is het een klassieker. In salades combineert het goed met bietjes, walnoten en rucola. Gebakken plakjes geitenkaas (licht geblancheerd of gepaneerd) zijn een bistroklassieker. In pasta’s, quiche en omelet geeft geitenkaas een friszure tegenhanger aan rijke sauzen en eieren.
Tips
Verse geitenkaas neemt goed smaak op: marineer het in olijfolie met knoflook, rozemarijn en geroosterde paprika voor een snel borrelhapje. Zoek naar varianten van kleine ambachtelijke producenten, de smaakverschillen ten opzichte van industriële versies zijn groot. Combineer rijpe geitenkaas met droge witte wijn zoals Sancerre, een klassieke combinatie uit de Loire. Meer combinaties staan in de gids wijn en kaas combineren.


