Ga naar inhoud

Feta

Feta is de ziltige, romige kaas uit Griekenland, beschermd als PDO en gemaakt van schapenmelk. Over smaak, bewaren en recepten met feta.

Feta
HerkomstGriekenland (Macedonië, Thracië, Epirus, Thessalië, Centraal-Griekenland, Peloponnesos en Lesbos)
SmaakFris, zout en licht zuur met een romige kern. Schapenmelk geeft een volle, licht pittige smaak. Oudere feta is droogler en zouter.
TextuurKruimelig maar smeuïg. Jonge blokken zijn zachter en smeerbaar; rijpere feta breekt gemakkelijk.
RijpingMinimaal 2 maanden in pekel. Langer gepekelde feta is harder, zouter en meer uitgesproken van smaak.
BewarenBewaar feta altijd in de pekeloplossing, afgesloten in de koelkast. Zo blijft het tot 2-3 weken goed na openen. Zelfgemaakte pekel kan eenvoudig met water en zout worden aangemaakt. Zonder pekel droogt feta snel uit.

Feta is een van de oudste kazen ter wereld. De eerste schriftelijke vermeldingen dateren uit de Byzantijnse tijd, maar herders in Griekenland maakten al eeuwen eerder witte kaas van schapenmelk en legden die in zout water om hem houdbaar te maken. Die gepekelde kaas is wat wij vandaag kennen als feta: zilt, fris en kruimelig.

Wat is feta kaas?

Feta kaas is een witte, gepekelde kaas zonder korst uit Griekenland. Sinds 2002 is feta in de Europese Unie een beschermde oorsprongsbenaming (BOB, internationaal PDO). Alleen kaas die volgens die regels gemaakt is mag de naam feta dragen.

De regels gaan over herkomst en melk. De melk moet komen uit Macedonië, Thracië, Epirus, Thessalië, Centraal-Griekenland, de Peloponnesos of het eiland Lesbos, van schapen en geiten die daar grazen. Feta is gemaakt van schapenmelk, of van een mengsel van schapen- en geitenmelk waarin hooguit 30% geitenmelk zit. Koemelk is niet toegestaan. De melk mag rauw of gepasteuriseerd zijn; de meeste feta in de winkel is van gepasteuriseerde melk gemaakt.

Na het stremmen wordt de wrongel zonder persen in vormen gelegd, zodat de wei er vanzelf uit loopt. De blokken worden gezouten en rijpen daarna minimaal twee maanden in pekel, traditioneel in houten vaten en tegenwoordig vaak in blikken. Door het zout trekt vocht uit de wrongel, wat de kruimelige textuur geeft. Tegelijk conserveert de pekel de kaas en zorgt hij voor de frisse, licht zure smaak.

Verschil tussen feta en witte kaas

In de Nederlandse supermarkt ligt naast feta vaak een goedkoper blok “witte kaas” of “kaas in pekel”. Die kaas lijkt op feta, maar mag de naam niet dragen. Meestal is hij van koemelk gemaakt, soms aangevuld met wat schapen- of geitenmelk, en komt hij uit bijvoorbeeld Nederland, Denemarken of Duitsland. Verwante kazen uit de Balkan en Turkije, zoals Bulgaarse sirene en Turkse beyaz peynir, horen ook in deze familie.

Het verschil proef je meteen. Witte kaas van koemelk is milder, minder zuur en vaak gladder en romiger van structuur. Hij snijdt in strakke blokjes en kruimelt minder. Echte feta van schapenmelk is voller, iets pittiger en heeft een lichte grasachtige toon. Voor een Griekse salade of een ovenschotel waarin de kaas de hoofdrol speelt, maakt dat verschil uit. In een gemengde vulling of een saus valt het minder op.

Buiten de Europese Unie is de naam niet overal beschermd. Kaas die in het buitenland als feta wordt verkocht, kan dus van koemelk zijn. Kijk op het etiket naar de melksoort en het BOB-logo.

Feta bewaren in pekel

Feta bewaar je in de pekel waarin hij verkocht wordt. Giet die pekel na het openen niet weg, maar leg de rest van het blok terug in het vocht, in een afgesloten bak of pot, in de koelkast. Zolang de kaas helemaal onder staat, blijft hij twee tot drie weken goed. Ligt er een stuk boven het vocht, dan droogt het uit en kan er schimmel op komen.

Is de pekel op of zat het blok vacuüm verpakt, maak dan zelf een pekel van water en zout. Ongeveer een theelepel zout op een kopje water is genoeg; te weinig zout maakt de kaas zacht en slijmerig, te veel maakt hem nog zouter. Zonder pekel, alleen in folie, gebruik je feta het best binnen een paar dagen. Invriezen kan, maar daarna is de textuur kruimeliger en waterig: alleen geschikt voor de oven of een vulling.

Feta zelf afspoelen is niet nodig. Vind je hem te zout, leg het blok dan een kwartier in koud water of melk voordat je hem gebruikt. Meer over temperatuur, verpakken en houdbaarheid per kaassoort staat in de gids kaas bewaren.

In de keuken

Feta is een van de meest veelzijdige kazen in de mediterrane keuken. Verkruimeld over salades, gebakken in de oven tot een zachte, romige massa, gevuld in gevogelte of groenten. De bekendste bereiding buiten Griekenland is de Griekse salade (choriatiki), met tomaat, komkommer, olijven en olijfolie.

Om feta te verkruimelen dep je het blok eerst droog met keukenpapier en breek je het met je vingers of een vork. Koude feta, recht uit de koelkast, kruimelt het mooist. Rijpere, stevigere feta geeft grove, zoute kruimels die goed op salades en pasta passen. Jonge, zachte feta smeert eerder uit en werkt beter in de oven of als dip.

Gebakken feta heeft de laatste jaren een wereldwijde revival meegemaakt. Een blok feta in de oven met kerstomaatjes, olijfolie en knoflook levert een moeiteloze saus voor pasta. De kaas smelt niet volledig maar wordt zacht en romig.

Gebruik als tafelkaas

Op een kaasplank is feta verrassend goed te combineren met honing, walnoten en verse vijgen. De ziltige frisheid snijdt door de zoetheid en geeft een evenwichtige hap. Kies hiervoor een droge, rijpere feta die steviger van textuur is en een uitgesproken smaak heeft.

Feta vervangen

Geen feta in huis, of wil je een mildere smaak? Welke kaas werkt, hangt af van het gerecht. Om te verkruimelen over een salade komt witte kaas in pekel het dichtst in de buurt. Ricotta salata is droger en minder zout maar verkruimelt op dezelfde manier, en een stevige, verse geitenkaas geeft een vergelijkbare frisse toon. Voor de grill of de koekenpan is halloumi de betere keuze: die houdt zijn vorm waar feta zacht wordt. Een uitgebreid overzicht van alternatieven per kaassoort staat in de gids kaas vervangen.