Ga naar inhoud

Geraspte kaas: welke kaas raspen en waarvoor

Welke kaas rasp je voor gratineren, soep, pasta en saus? Over zakjes geraspte kaas tegenover zelf raspen, anti-klontermiddel, smelten en bewaren.

Geraspte kaas is in veel keukens een vaste basis: over de ovenschotel, in de soep, door de pasta. Toch maakt het veel uit welke kaas je raspt en hoe. Een harde, gerijpte kaas geeft vooral smaak en een knapperig korstje. Een jongere kaas smelt tot een zachte, rekkerige laag. En een zakje uit de supermarkt gedraagt zich anders dan een blok dat je net zelf hebt geraspt. In deze gids lees je per gerecht welke kaas je kiest, wanneer een zakje prima is en hoe je geraspte kaas bewaart.

Welke kaas voor welk gerecht?

Bij elke kaas die je raspt, spelen twee dingen mee: hoeveel vocht er nog in zit en hoe sterk de smaak is. Jonge en belegen kazen bevatten meer vocht en smelten glad. Lang gerijpte kazen zijn droog en zout. Die smelten minder mooi, maar je hebt er weinig van nodig voor veel smaak. Waarom dat zo werkt, lees je in de gids kaas smelten. Hieronder staat wat dat per gerecht betekent.

Kaas voor gratineren

Wil je een goudbruine korst op een ovenschotel, lasagne of gratin? Kies dan een kaas die smelt én kleurt. Goede keuzes zijn:

  • Emmentaler. Mild en nootachtig, smelt tot een gelijkmatige laag en wordt in de oven mooi goudbruin. Het is de kaas die je het vaakst in zakjes geraspte kaas ziet. Meer over smaak en herkomst staat op de pagina over emmentaler.
  • Gruyère. Voller en kruidiger dan emmentaler. Gruyère smelt soepel en krijgt in de oven een diepere smaak. Zie gruyère.
  • Belegen Goudse kaas. Een Nederlandse kaas die goed smelt en makkelijk te vinden is. Hij is wat milder van smaak dan gruyère.

Wil je een extra knapperige bovenkant, meng dan een kwart fijn geraspte Parmezaan door de smeltkaas. De Parmezaan bruint snel en geeft een zoute, hartige toon. Gebruik Parmezaan niet als enige kaas op een grote schotel, want dan krijg je eerder een droog, vettig laagje dan een smeuïge korst.

Rasp kaas voor de oven op de grove kant van de rasp. Grove draden smelten gelijkmatig en verbranden minder snel dan fijn poeder. Strooi de kaas pas op het laatste kwartier over de schotel, of dek de schaal eerst af als hij lang in de oven moet.

Kaas voor soep

Bij soep zijn er twee manieren om kaas te gebruiken: erover of erdoor.

Erover. Het bekendste voorbeeld is Franse uiensoep. Daarbij leg je een sneetje geroosterd brood op de soep, strooi je er ruim gruyère over en gratineer je de kom onder de grill. In het recept Franse uiensoep met Gruyère croutons zie je hoe dat stap voor stap gaat. Emmentaler of een mix van beide werkt ook.

Erdoor. Wil je de soep zelf romiger en voller maken, roer dan aan het eind fijn geraspte kaas door de soep. Haal de pan eerst van het vuur. Kookt de soep nog, dan scheidt de kaas en krijg je draden en vetogen. Belegen kaas, cheddar of gruyère lossen het beste op. Een stuk korst van Parmezaan kun je ook gewoon in de bouillon laten meetrekken. Haal hem eruit voor je de soep opschept.

Kaas voor pasta

Over pasta gaat vooral harde Italiaanse kaas: Parmigiano Reggiano, Grana Padano of Pecorino Romano. Rasp die heel fijn, bijvoorbeeld met een microplane of de fijnste kant van een rasp. Fijne kaas smelt direct op de warme pasta en verdeelt zich gelijkmatig. Grove snippers blijven als losse stukjes liggen.

In sommige pastagerechten is de kaas niet alleen garnering, maar de saus zelf. Bij spaghetti cacio e pepe maak je van fijn geraspte Pecorino Romano, Parmezaan en een scheut kookwater een romige saus, zonder room. Dat lukt alleen met kaas die je zelf vers en fijn raspt. Ook moet de pan even van het vuur, anders klontert de kaas.

Hetzelfde principe zie je in risotto. Daar roer je aan het eind boter en geraspte Parmezaan door de rijst, zodat alles samen een glanzende, smeuïge massa wordt. Zie het recept risotto met Parmezaan en truffelolie.

Kaas voor saus en vulling

Voor een kaassaus wil je een kaas die vloeibaar wordt zonder te schiften. Belegen Goudse kaas, cheddar, gruyère en emmentaler zijn daar geschikt voor. Rasp de kaas, want kleine stukjes smelten sneller en gelijkmatiger dan blokjes. Dan hoeft de saus korter op het vuur. Hoe je kaas zonder klonteren door een saus krijgt, staat in de gids kaas smelten, onder de technieken.

Geraspte kaas is ook handig als vulling, bijvoorbeeld in een tosti of tortilla. Voor de quesadilla met cheddar en jalapeño rasp je belegen cheddar grof. De draden smelten in de pan tussen de tortilla’s tot één geheel, terwijl de buitenkant krokant wordt.

Zakje geraspte kaas of zelf raspen?

Een zakje geraspte kaas scheelt tijd en is in elke supermarkt te krijgen. Toch is er een verschil met kaas die je zelf van het blok raspt.

Wat zit er in een zakje?

Zodra kaas geraspt is, plakken de draden snel aan elkaar. Daarom voegen fabrikanten vaak een anti-klontermiddel toe, meestal aardappelzetmeel, maïszetmeel of cellulose. Dat poederlaagje houdt de draden los, zodat je ze makkelijk kunt strooien. Je vindt het op de ingrediëntenlijst. Daarnaast wordt de kaas vaak verpakt in een beschermende atmosfeer, zodat hij in een gesloten zakje langer goed blijft.

In de zakjes zit meestal jonge of belegen Goudse kaas, emmentaler of een mix met mozzarella. Lees het etiket als je een bepaalde kaas zoekt. Een zakje met alleen “geraspte kaas” zegt weinig over de soort of de rijping.

Het verschil bij smelten

Het anti-klontermiddel doet waar het voor bedoeld is, maar het houdt de draden ook iets langer uit elkaar als ze smelten. Op een ovenschotel of pizza merk je daar weinig van: de kaas smelt en bruint gewoon. In een gladde saus, een fondue of een cacio e pepe merk je het wel. De saus wordt dan sneller korrelig of dik, en lost minder mooi op. Daarnaast drogen geraspte draden sneller uit dan een blok, waardoor de smaak afvlakt.

Wanneer kies je wat?

  • Zakje. Prima voor gratineren, pizza, tosti’s en ovenschotels, waar de kaas alleen hoeft te smelten en te kleuren.
  • Zelf raspen. Beter voor sauzen, pastagerechten waarin de kaas de saus vormt, risotto en soep waar je de kaas doorheen roert. En altijd als je de smaak van een bepaalde kaas wilt proeven, zoals een goede gruyère of een oude Parmezaan.

Zelf raspen gaat het makkelijkst met koude kaas recht uit de koelkast. Zachtere kazen zoals jonge gouda of mozzarella kun je een kwartier in de vriezer leggen. Dan worden ze steviger en plakken ze minder aan de rasp. Ben je klaar? Spoel de rasp direct af met koud water, voordat de kaasresten opdrogen.

Geraspte kaas bewaren

Zelf geraspt. Bewaar geraspte kaas in een afgesloten bakje of zakje in de koelkast en gebruik hem binnen een paar dagen. Hoe groter het oppervlak, hoe sneller kaas uitdroogt en smaak verliest. Rasp daarom liever niet veel meer dan je nodig hebt. Een blok harde kaas houdt het veel langer dan dezelfde kaas geraspt.

Zakje uit de winkel. Een gesloten zakje volgt de houdbaarheidsdatum op de verpakking. Is het eenmaal open, vouw het dan goed dicht of doe de kaas over in een afgesloten bakje. Maak het binnen een paar dagen op, tenzij op de verpakking een andere termijn staat. Gooi geraspte kaas weg als er schimmel op zit: in losse draden verspreidt schimmel zich makkelijk door het hele zakje.

Invriezen. Geraspte kaas kun je goed invriezen, ongeveer twee tot drie maanden. Leg hem los in een diepvrieszak en druk de lucht eruit. Schud de zak na een uur in de vriezer even, dan vriezen de draden niet tot één klont. Na het ontdooien is de structuur wat kruimeliger, dus gebruik ingevroren kaas in warme gerechten, zoals ovenschotels, soep en saus. Je kunt hem vaak bevroren over de schotel strooien.

Meer over het bewaren van hele stukken kaas, van zacht tot hard, lees je in de gids kaas bewaren.

Kort samengevat

  • Voor gratineren kies je kaas die smelt en kleurt: emmentaler, gruyère of belegen Goudse kaas, eventueel met wat Parmezaan.
  • Voor soep gratineer je gruyère op brood, of roer je fijn geraspte kaas er van het vuur af doorheen.
  • Voor pasta en risotto rasp je harde Italiaanse kaas heel fijn, het liefst vlak voor gebruik.
  • Voor saus neem je een goed smeltende kaas die je zelf raspt en rustig toevoegt.
  • Een zakje is prima voor de oven. Voor een gladde saus is zelf raspen beter, omdat je dan geen anti-klontermiddel meekrijgt.
  • Bewaar geraspte kaas koel en afgesloten, en vries in wat je niet binnen een paar dagen gebruikt.