Parmezaanse kaas
Parmigiano Reggiano is de koning der Italiaanse kazen: hard, korrelig en intensief van smaak, na minimaal 12 maanden rijping.

Parmezaanse kaas is de Nederlandse naam voor Parmigiano Reggiano, de harde, korrelige kaas uit Noord-Italië die al sinds de middeleeuwen op vrijwel dezelfde manier wordt gemaakt. Hieronder lees je wat de echte kaas onderscheidt van Grana Padano en goedkopere harde kaas, hoe de smaak verandert naarmate hij langer rijpt en hoe je hem het best raspt en bewaart.
Wat is parmezaanse kaas?
Parmigiano Reggiano is een beschermde oorsprongsbenaming (in het Italiaans DOP). De kaas mag alleen gemaakt worden in de provincies Parma, Reggio Emilia en Modena en in delen van Bologna en Mantua. De kaasmakers gebruiken rauwe koemelk uit dat gebied, die deels wordt afgeroomd, en voegen alleen zout en stremsel toe. Conserveermiddelen zijn niet toegestaan. Binnen de Europese Unie is ook de naam parmezaan (Parmesan) voorbehouden aan deze kaas; het Europese Hof van Justitie heeft dat in 2008 bevestigd.
Grana Padano lijkt er op het eerste gezicht sterk op. Ook dat is een beschermde Italiaanse harde kaas van deels afgeroomde koemelk, maar hij komt uit een veel groter gebied in de Po-vlakte, mag korter rijpen en mag lysozym bevatten, een conserveermiddel uit kippenei. De smaak is milder en minder korrelig en de prijs lager. Voor dagelijks gebruik over pasta is Grana Padano een prima keuze; wil je dat de kaas de hoofdrol speelt, dan kies je Parmigiano Reggiano.
Generieke parmezaan is een verzamelnaam voor harde kaas in dezelfde stijl zonder beschermde herkomst. Buiten Europa heet zulke kaas vaak gewoon parmesan; in Nederlandse winkels vind je hem meestal als Italiaanse harde kaas of als geraspte kaas voor pasta. Die kazen zijn vaak korter gerijpt en minder complex van smaak. Echte Parmigiano Reggiano herken je aan de naam die in stippelletters in de korst is gebrand en aan de vermelding op het etiket van een voorverpakt stuk.
Rijpingsklassen en smaak
Elk wiel rijpt minimaal 12 maanden en wordt daarna beoordeeld door keurmeesters van het Consorzio. Met speciale hamers tikken zij op de kaas en luisteren naar het geluid: holtes of scheuren verraden een inferieure kwaliteit. Alleen wielen die de keuring doorstaan mogen de naam Parmigiano Reggiano dragen en krijgen een brandstempel. Wielen die afvallen worden verkocht zonder het beschermde keurmerk.
Daarna bepaalt vooral de rijpingstijd hoe de kaas smaakt. In de winkel kom je grofweg drie klassen tegen:
- Jong, van 12 tot ongeveer 18 maanden: mild, melkig en licht fruitig, met een nog wat soepele structuur. Deze kaas smelt gelijkmatig en is daardoor fijn in sauzen en risotto, zoals in risotto met Parmezaan en truffelolie.
- Rond 24 maanden, vaak vecchio genoemd: nootachtig en hartig, korreliger en met duidelijk meer knapperige kristallen. Een allrounder om over pasta te raspen of in brokken op de kaasplank te leggen.
- 36 maanden en ouder, ook wel stravecchio: droog, brokkelig en kruidig, met veel umami en soms een licht pikante afdronk. Lekker in brokjes bij een glas wijn; geraspt overheerst hij al snel een gerecht.
De witte, knapperige puntjes in rijpe parmezaan zijn kristallen van eiwitbouwstenen, vooral tyrosine. Het is geen zout en geen schimmel, maar een teken van lange rijping.
De umami-bom van de Italiaanse keuken
Parmezaan is een van de rijkste bronnen van glutamaat in de voedselwereld, de stof die verantwoordelijk is voor umami. Dit maakt de kaas een krachtige smaakversterker. Een handvol geraspte parmezaan over pasta, risotto of soep geeft diepte en hartigheid zonder dat je een ander ingredient nodig hebt. De korst van parmezaan is volledig eetbaar en wordt in Italië traditioneel meegekookt in soepen en stoofgerechten om extra smaak te geven.
Bekende gerechten
Cacio e pepe, pasta al pomodoro en risotto alla parmigiana zijn klassiekers die voor een groot deel steunen op de intensiteit van parmezaan. Vitello tonnato wordt traditioneel afgewerkt met dunne spaanders. Tiramisu bevat soms parmezaan in de hartige variant.
Parmezaan raspen en bewaren
Koop parmezaan in een stuk en rasp hem pas vlak voor gebruik. Voorgeraspte parmezaan in zakjes bevat vaak een anti-klontermiddel, verliest snel aroma en smelt minder glad. In de gids geraspte kaas lees je welke kaas je voor welk gerecht raspt en waarom een zakje anders smelt dan vers geraspte kaas.
De rasp bepaalt het resultaat. Een fijne rasp geeft luchtige, bijna sneeuwachtige kaas die meteen smelt over warme pasta of soep. De grove kant werkt beter voor een korstje uit de oven. Voor spaanders over een salade of carpaccio haal je een dunschiller langs het stuk. Rasp tot vlak bij de korst en gooi die niet weg.
Wikkel een stuk parmezaan in kaaspapier of bakpapier en daarna losjes in folie of een afsluitbaar bakje, en leg het in de groentelade van de koelkast. Zo blijft de kaas weken goed en droogt hij niet uit. Een droog, wit randje aan het snijvlak schaaf je er gewoon af. Geraspte parmezaan bewaar je afgesloten in de koelkast en maak je binnen een week op; invriezen kan, maar gebruik hem daarna in warme gerechten. De korsten bewaar je in de vriezer tot je ze meekookt in een soep of saus.






