Gorgonzola
Gorgonzola is een Italiaanse blauwaderkaas, romig en pikant, als zachte dolce of stevige piccante. Over smaak, bewaren en recepten met gorgonzola.

Gorgonzola is een van de oudste blauwaderkazen ter wereld en wordt al meer dan duizend jaar gemaakt in Noord-Italië. De legende wil dat de kaas per ongeluk werd ontdekt in het dorpje Gorgonzola, vlak bij Milaan, toen een kaasmaker wrongel liet staan en de volgende ochtend blauwe schimmels aantrof. Of het verhaal klopt weten we niet, maar de kaas draagt sindsdien de naam van dat dorp. Vandaag de dag is Gorgonzola beschermd met een DOP-keurmerk en mag uitsluitend worden geproduceerd in Lombardije en Piëmont.
Gorgonzola dolce
Gorgonzola dolce, ook wel cremificato of giovane genoemd, is de jongere, romige versie. De korst is dun en roodachtig, het binnenste ivoorkleurig met groenblauwe vlekken die eerder vlekkerig dan scherp afgetekend zijn. Snijd je een stuk open, dan loopt de kaas bij kamertemperatuur bijna uit zichzelf over het mes. De smaak is mild en licht zoet, met een melkachtige romigheid en pas aan het eind een lichte prikkel van de schimmel.
Dolce is de gorgonzola die je in de meeste Nederlandse supermarkten en bij de kaasboer vindt, vaak in een stuk in folie of in een bakje. Door het hoge vochtgehalte is het de variant voor warme gerechten: hij lost zonder klonten op in room of boter en geeft een saus binnen een paar minuten body. Wie blauwe kaas te heftig vindt, begint het best met dolce.
Gorgonzola piccante
Gorgonzola piccante, ook wel montagna of naturale genoemd, rijpt duidelijk langer dan dolce. Tijdens het rijpen prikken de makers de kazen met metalen naalden, zodat er lucht in de kaas komt en de schimmel zich langs die kanalen kan uitbreiden. Bij piccante is dat goed te zien: de aders zijn donkerder, talrijker en scherper afgetekend. De schimmelcultuur Penicillium geeft de kaas zijn kenmerkende scherpe en aardse tonen.
De textuur is steviger en kruimeliger, de smaak zout, pittig en lang in de afdronk. Piccante laat zich minder makkelijk smelten maar verbrokkelt mooi over een salade, een warme pompoen of een stuk gegrild vlees. Op een kaasplank is het de afsluiter: na de zachte en milde kazen, zodat de scherpe smaak de rest niet overstemt.
Gorgonzola smelten in sauzen
Voor een saus kies je dolce, en dan liefst zonder korst. Snijd de kaas in blokjes, verwarm een scheut room of een klontje boter op laag vuur en roer de gorgonzola erdoor tot hij net is opgelost. Laat de saus daarna niet meer koken: te veel hitte laat het vet uittreden en maakt de saus korrelig. Een lepel kookvocht van de pasta helpt om de saus soepel en glanzend te houden. Meer over temperatuur en het voorkomen van draderige of schiftende kaas lees je in de gids kaas smelten.
Een klassieker uit Milaan is risotto met gorgonzola, waarbij je de kaas pas aan het eind met de boter door de rijst roert. In de risotto met gorgonzola en peer zorgt gekarameliseerde peer voor een zoet tegenwicht. Gorgonzolasaus past verder bij gnocchi, polenta en penne, en een paar lepels door een pompoensoep maakt die ineens hartig en rond.
Bekende gerechten
Naast risotto en pasta is gorgonzola thuis in sauzen bij steak, in quiches met peer of spinazie en op pizza met peer, honing en walnoten. Als hapje werken gevulde champignons met gorgonzola goed: de kaas smelt in de oven met knoflook en kruiden tot een romige vulling. Gorgonzola in laagjes met mascarpone gestapeld heet torta di gorgonzola, een mildere spread die snel op een borrelplank verdwijnt.
Gorgonzola bewaren
Gorgonzola is een levende kaas die na het aansnijden blijft doorrijpen. Koop daarom liever een kleiner stuk dat je binnen een paar dagen opmaakt dan een groot stuk voor weken. Leg de ingepakte kaas in een afgesloten bakje in de groentela, de minst koude plek van de koelkast, zodat boter en andere zuivel de geur niet overnemen.
Blauwgroene schimmel in de aders hoort erbij. Zie je op het snijvlak witte pluis of andere kleuren, of ruikt de kaas sterk naar ammoniak, dan is hij over zijn hoogtepunt. Invriezen kan, maar de textuur wordt daarna kruimelig en waterig; ingevroren gorgonzola is alleen nog geschikt om in een saus of soep te smelten. Algemene tips voor alle kaassoorten staan in de gids kaas bewaren.
Gorgonzola combineren met wijn en fruit
Zout en zoet versterken elkaar, en dat maakt fruit de logische partner van gorgonzola. Peer is de bekendste combinatie, rauw in plakjes of kort gebakken in boter. Verse of gedroogde vijgen, blauwe druiven en een lepel acaciahoning werken net zo goed, en walnoten voegen een bittertje en wat krokant toe.
Bij wijn geldt een vergelijkbare regel. Dolce past bij een zoete of licht mousserende witte wijn zoals een Moscato d’Asti, of bij een dessertwijn als Sauternes. Piccante kan een stevige rode wijn aan, zoals een Barolo of Amarone, of een glas port. Meer combinaties per kaassoort vind je in de gids wijn en kaas combineren.



